Một loại cà phê có thể được dùng để pha phin và espresso, nhưng “có thể dùng” không đồng nghĩa với “tối ưu cho cả hai”. Hai phương pháp tạo ra môi trường chiết xuất rất khác nhau, vì vậy câu trả lời phải bắt đầu từ kích thước xay, nhiệt độ, áp suất, thời gian và tỷ lệ cà phê với nước, rồi mới quay về đặc tính của hạt và mức rang.

Phin và espresso đặt cà phê vào hai bài toán chiết xuất khác nhau

Chiết xuất cà phê là quá trình nhiều biến tương tác. Tổng quan của Córdoba và cộng sự chỉ ra rằng kích thước hạt, nhiệt độ, áp suất và chất lượng nước đều ảnh hưởng đến thành phần hóa lý và hương vị của đồ uống. Vì vậy, tên phương pháp pha không thể là tiêu chí duy nhất để đánh giá một sản phẩm có linh hoạt hay không.

Phin thường dựa vào dòng nước đi qua lớp cà phê dưới điều kiện áp lực tương đối thấp, trong khi espresso sử dụng áp suất cao và thời gian tiếp xúc ngắn hơn. Sự khác biệt này làm thay đổi yêu cầu về kích thước hạt xay và cách kiểm soát dòng chảy. Một hạt cà phê có thể tham gia cả hai phương pháp, nhưng cấu hình xay phù hợp cho phương pháp này chưa chắc phù hợp cho phương pháp kia.

Bởi vậy, khi nói một dòng cà phê phục vụ được cả phin và espresso, cần hiểu đó là khả năng sử dụng rộng, không phải cam kết rằng một cách pha duy nhất sẽ cho kết quả tối ưu ở cả hai.

Flatlay hạt cà phê tạo hình logo/chữ An Khương, kèm hoa, bút, sổ và phin
Flatlay hạt cà phê tạo hình logo/chữ An Khương, kèm hoa, bút, sổ và phin

Một loại hạt có thể đi qua nhiều phương pháp

Khả năng sử dụng đa phương pháp phụ thuộc vào nhiều yếu tố của hạt và rang. Cùng một nguồn hạt có thể được điều chỉnh xay và thông số pha để tạo ra các đồ uống khác nhau. Điều này mở ra tính linh hoạt, đặc biệt với người dùng muốn giữ một loại cà phê trong nhà nhưng thay đổi phương pháp theo thời điểm.

Tuy nhiên, tính linh hoạt có giới hạn. Nếu xay quá thô cho một hệ thống cần chiết xuất nhanh, dòng nước có thể đi qua quá dễ và chiết xuất không đủ. Nếu xay quá mịn trong một hệ thống khác, dòng chảy có thể chậm và kết quả trở nên khó kiểm soát. Vì vậy, “một gói dùng cho cả hai” thường đi kèm yêu cầu người pha phải điều chỉnh xay.

Nước cũng không thể bỏ qua. Nghiên cứu của Frost và cộng sự cho thấy cả phương pháp pha lẫn hóa học của nước đều ảnh hưởng đến mức chiết xuất và đặc tính cảm quan. Điều này làm cho việc đánh giá tính linh hoạt của sản phẩm càng cần tránh những tuyên bố tuyệt đối.

Dùng được khác với pha ngon

Có ba mức nên tách khi đánh giá một dòng sản phẩm: có thể pha được, có thể điều chỉnh để cho kết quả ổn định, và phù hợp để đạt chất lượng mong muốn. Một sản phẩm có thể vượt qua mức thứ nhất nhưng chưa chắc đạt mức thứ ba trong mọi điều kiện.

Người dùng phin thường có thể điều chỉnh lượng bột, tốc độ rót và tỷ lệ nước. Người dùng espresso có thêm các biến như độ mịn, liều lượng, thời gian chảy và áp suất. Khi một dòng cà phê có đặc tính đủ linh hoạt, những điều chỉnh này tạo ra nhiều không gian thử nghiệm. Khi đặc tính rang hoặc hạt quá lệch về một mục tiêu, việc dùng cho phương pháp thứ hai có thể khó hơn.

Vì vậy, nếu trang sản phẩm muốn nói đến khả năng pha đa phương pháp, thông tin hữu ích nhất là mô tả đặc tính hạt, mức rang, dạng sản phẩm và điều kiện điều chỉnh, thay vì chỉ gắn hai tên phương pháp lên cùng một nhãn.

Có thể dùng một ma trận thay cho phán quyết tuyệt đối

Người mua có thể đánh giá sản phẩm theo bốn câu hỏi: hạt có đặc tính gì; mức rang hướng về kiểu cảm nhận nào; có thể điều chỉnh độ xay hay không; và người pha có sẵn khả năng kiểm soát các biến của phương pháp hay không. Nếu cả bốn yếu tố đều thuận lợi, một dòng sản phẩm có cơ hội phục vụ nhiều phương pháp hơn.

Với người dùng tại nhà, tính linh hoạt còn phụ thuộc thiết bị. Một người có máy xay điều chỉnh tốt có nhiều không gian thử hơn người chỉ mua cà phê xay sẵn. Vì vậy, cùng một sản phẩm có thể được một người đánh giá là “rất linh hoạt” và người khác đánh giá là “khó dùng cho phương pháp thứ hai”.

Kết luận hợp lý nhất là không cần chia cà phê thành hai thế giới tuyệt đối: phin hoặc espresso. Một dòng có thể phục vụ cả hai, nhưng mức độ phù hợp phải được đánh giá trên đặc tính hạt, rang, xay và khả năng điều chỉnh khi pha.

Nếu sản phẩm được bán dưới dạng xay sẵn, câu chuyện còn phức tạp hơn vì kích thước hạt đã được cố định trước khi người mua pha. Khi đó, khả năng dùng chung cho hai phương pháp phụ thuộc mạnh vào mức độ phù hợp của cỡ xay với từng phương pháp. Với sản phẩm nguyên hạt, người dùng có thêm lợi thế là có thể thay đổi cỡ xay theo từng cách pha. Đây là khác biệt thực tế đáng được nói rõ khi đánh giá tính linh hoạt của một dòng cà phê.

Tài liệu tham khảo

  • Córdoba, N. et al. (2020). Chiết xuất cà phê: tổng quan các thông số và ảnh hưởng đến đặc tính hóa lý và hương vị. Trends in Food Science & Technology, 96, 45–60. DOI: 10.1016/j.tifs.2019.12.004.
  • Frost, Ristenpart & Guinard (2020). Ảnh hưởng của phương pháp pha và hóa học của nước đến chiết xuất và đặc tính cảm quan của cà phê. Journal of Food Science, 85, 2530–2543. DOI: 10.1111/1750-3841.15326.
← Bài trướcBài tiếp theo →

A type of coffee can be used for both phin and espresso, but "can be used" isn't the same as "optimal for both." The two methods create very different extraction environments, so the answer needs to start from grind size, temperature, pressure, time, and coffee-to-water ratio, before returning to the bean's characteristics and roast level.

Phin and espresso pose two different extraction problems

Coffee extraction is a process with many interacting variables. Córdoba and colleagues' review shows particle size, temperature, pressure, and water quality all affect the drink's physicochemical composition and flavor. So the name of the brewing method alone can't be the sole criterion for assessing a product's flexibility.

Phin usually relies on water flowing through a coffee bed under relatively low pressure, while espresso uses high pressure and a shorter contact time. This difference changes the requirements for grind size and flow control. The same coffee bean can take part in both methods, but a grind configuration suited to one method may not suit the other.

So when saying a coffee line serves both phin and espresso, it should be understood as broad usability, not a commitment that one single brewing approach will produce an optimal result for both.

An overhead flat-lay of coffee beans arranged into the An Khuong logo, with flowers, a pen, a notebook and a phin filter
An overhead flat-lay of coffee beans arranged into the An Khuong logo, with flowers, a pen, a notebook and a phin filter

A type of bean can go through several methods

The ability to be used across multiple methods depends on many factors of the bean and roasting. The same bean source can be adjusted in grind and brewing parameters to create different drinks. This opens up flexibility, especially for users who want to keep one type of coffee at home but change methods depending on the occasion.

However, this flexibility has limits. If ground too coarsely for a system that needs fast extraction, water can pass through too easily and extraction can be insufficient. If ground too finely for a different system, flow can slow down and the result becomes hard to control. So "one bag for both" usually comes with a requirement that the person brewing adjust the grind.

Water can't be ignored either. Frost and colleagues' research shows both the brewing method and the chemistry of the water affect extraction level and sensory attributes. This makes it all the more necessary to avoid absolute claims when assessing a product's flexibility.

"Usable" is different from "brews well"

There are three levels worth separating when assessing a product line: can be brewed, can be adjusted to produce a stable result, and is suited to achieving the desired quality. A product may clear the first level but not necessarily reach the third under every condition.

Phin users can usually adjust the amount of grounds, pour speed, and water ratio. Espresso users have additional variables like fineness, dose, flow time, and pressure. When a coffee line has sufficiently flexible characteristics, these adjustments create a lot of room to experiment. When roast or bean characteristics lean too heavily toward one goal, using it for the second method can become harder.

So if a product page wants to talk about multi-method brewing ability, the most useful information is describing bean characteristics, roast level, product form, and adjustment conditions, rather than just attaching two method names to the same label.

A matrix can replace an absolute verdict

Buyers can assess a product using four questions: what characteristics does the bean have; what sensation does the roast level lean toward; can grind size be adjusted; and does the person brewing have the ability to control the method's variables? If all four factors are favorable, a product line has a better chance of serving multiple methods.

For home users, flexibility also depends on equipment. Someone with a well-adjustable grinder has much more room to experiment than someone who only buys pre-ground coffee. So the same product can be rated "very flexible" by one person and "hard to use for the second method" by another.

The most reasonable conclusion is that coffee doesn't need to be split into two absolute worlds: phin or espresso. A line can serve both, but the degree of fit needs to be assessed on bean characteristics, roast, grind, and the ability to adjust while brewing.

If the product is sold pre-ground, the story becomes more complicated since particle size is fixed before the buyer even brews. In that case, the ability to use it for both methods depends heavily on how well the grind size fits each method. With whole-bean products, users have the added advantage of changing grind size for each brewing method. This is a real difference worth stating clearly when assessing a coffee line's flexibility.

References

  • Córdoba, N. et al. (2020). Coffee extraction: A review of parameters and their influence on the physicochemical characteristics and flavour of coffee brews. Trends in Food Science & Technology, 96, 45–60. https://doi.org/10.1016/j.tifs.2019.12.004
  • Frost, Ristenpart & Guinard (2020). Effect of brewing method and water chemistry on extraction and sensory characteristics of coffee. Journal of Food Science, 85, 2530–2543. https://doi.org/10.1111/1750-3841.15326
← PreviousNext →